Ewolucja sprzętu do siatkówki: od skórzanych piłek do wysokotechnologicznego wyposażenia

Jak zmieniał się sprzęt do gry w siatkówkę od początków tej dyscypliny aż do czasów współczesnych?

W każdej dyscyplinie sportu na przestrzeni wieków zachodziły ogromne zmiany. Czasami były to przepisy, innym razem rozwijał się sprzęt, stroje czy sama infrastruktura. Najczęściej tych zmian było bardzo wiele. Miało to związek przede wszystkim z rozwojem cywilizacyjnym. Rozwijał się cały świat, a wraz z nim inne dziedziny życia. W tym także dyscypliny sportowe. Wśród nich była oczywiście siatkówka, która do dzisiaj jest jednym z najpopularniejszych sportów świata.

Historia siatkówki

Początek tego sportu datuje się na 1895 rok. Za jego wynalazcę uznaje się nauczyciela wychowania fizycznego Williama G. Morgana, który pracował wówczas w YMCA (Young Men’s Christian Association). Szukał on mniej męczącego fizycznie sportu od koszykówki, tak żeby starsze osoby mogły również w coś zagrać. Początkowo gra nosiła nazwę „Mintonette”. W 1896 roku dokonano zmiany nazwy na „Volleyball”. Pierwsze zasady gry czerpały z takich dyscyplin jak tenis czy piłka ręczna. Liczba graczy nie była ograniczona. Boisko miało wymiary 7,6 m x 15,2 m, a siatka była zawieszona na wysokości 1,98 m. Głównym zadaniem w grze było przebicie nad siatką na połowę rywali. W 1900 roku powstaje pierwsza specjalnie zaprojektowana piłka do siatkówki. Lata 1917 i 1918 przynoszą zmiany dotyczące punktacji (od teraz gra się do 15 punktów) oraz ustalono, że liczba zawodników na boisku w jednej drużynie musi wynosić sześć osób. W 1947 roku założono FIVB (Fédération Internationale de Volleyball), Międzynarodową Federację Piłki Siatkowej. Pierwsze Mistrzostwa Świata mężczyzn miały miejsce w 1949 roku, a trzy lata później po raz pierwszy w takiej imprezie zmierzyły się kobiety.

Piłka do siatkówki

Jak już wcześniej wspomniano pierwszą piłkę do siatkówki wyprodukowano w 1900 roku. Autorem była firma Spalding, która wykonała ją ze skóry, nierzadko z dętką od gumy. W porównaniu do współczesnych piłek tamte były dużo cięższe i twardsze. Z czasem rozpoczęto testy z wykorzystaniem innych materiałów dlatego też powstawały piłki z płótna, a następnie z gumy wulkanizowanej. Ich główną zaletą było to, że były dużo lżejsze oraz posiadały bardziej okrągły kształt. Współcześnie piłka do siatkówki wykonana jest z syntetycznej skóry lub mikrofibry. Dzięki temu są one lekkie, miękkie, przyczepne, widoczne i aerodynamiczne.

Ewolucja siatki

Pierwsze siatki przez które odbijano piłkę nie były jakoś ujednolicone. Wykorzystywano prawdopodobnie wszystko co było dostępne pod ręką w tamtym czasie. Korzystano ze zwykłych sznurków lub lin, które nie miały jednakowej wysokości. W momencie kiedy uregulowano przepisy to ustalono standardową wysokość siatki dla mężczyzn (2,43 m) i kobiet (2,24 m). Stosowano siatki z bawełny lub lnu, które miały bardziej regularne oczka. Współcześnie korzysta się z siatek zrobionychz syntetycznych włókien, takich jak nylon lub polipropylen. Dzięki temu są one bardzo wytrzymałe, mają regularny kształt i rozmiar, zawierają taśmy na podstawie których łatwiej ocenić czy piłka przeszła nad siatką, posiadają antenki jakie wskazują obszar gdzie piłka musi przejść podczas ataku i serwisu oraz zawierają specjalne systemy napinania, jakie pomagają zamontować ją zawsze na takiej samej wysokości. 

Sport, a strój

Zmiany w siatkówce nie dotyczyły tylko piłki i siatki. Zmieniał się również strój do gry. Na początku grano w luźnych spodenkach i koszulkach. Z czasem zmieniono je na materiały mocno przylegające do ciała, które odprowadzają wilgoć, dają swobodę ruchów i oddychają. Z czasem dokonano rewolucji również jeśli chodzi o obuwie. Współczesne buty do gry w siatkówkę gwarantują przyczepność, amortyzację i stabilność. Większy komfort i wydajność zapewniają nowoczesne technologie w podeszwach. Zmieniały się również ochraniacze, które początkowo były po prostu prostymi bandażami, a obecnie są to specjalnie zaprojektowane osłony na kolana i łokcie. Bardzo skutecznie chronią one zawodników przed licznymi kontuzjami.

Siatkówka w Polsce

Pierwszy pokazowy mecz piłki siatkowej odbył się w Warszawie w 1919 roku. Szybko zaczęły powstawać liczne sekcje i kluby siatkarskie, które najczęściej mieściły się przy szkołach. Pierwsze Mistrzostwa kraju dla mężczyzn i kobiet odbyły się w 1929 roku w Warszawie. Polski Związek Piłki Siatkowej (PZPS) jako samodzielna organizacja sportowa został powołany do życia 30 czerwca 1957 roku. Pierwsze medale Mistrzostw Świata i Europy przypadły już na lata 50 – te. Pod wodzą Huberta Wagnera siatkarze zdobyli złoty medal Mistrzostw Świata (1974) i Igrzysk Olimpijskich (1976). XXI wiek to liczne sukcesy polskiej siatkówki podczas najważniejszych imprez sportowych na świecie. Jest to zdecydowanie najlepszy jeśli chodzi o wyniki sport drużynowy w Polsce. 

Rozwój siatkówki na świecie

Siatkówka stała się sportem globalnym. Grają w nią ludzie w najdalszych zakątkach świata. Ma to z pewnością związek z tym, że zasady gry w siatkówkę są proste, a jest to sport zespołowy, który może być fajną alternatywą na aktywne spędzenie wolnego czasu. Jeśli chodzi o rekreację, to warto nadmienić, że jest to sport nie tylko halowy, ale również plażowy. Siatkówka w tej formie również jest coraz bardziej popularna. Na całym świecie nie brakuje rozgrywek, które przyciągają tłumy kibiców. Zasady gry są bardzo znane i popularne. Dla większości osób nie obce są pojęcia takie jak: zagrywka, rotacja czy libero. Każdy trener wie, że w Polsce dzień meczowy reprezentacji to wydarzenie bez precedensu. Wygląda na to, że siatkówka jako dyscyplina będzie dalej się rozwijać i coraz częściej korzystać z nowoczesnych technologii. 

Krzysztof
Krzysztof Kwaśny

W świecie sportu odnajduję inspirację i nieustannie poszukuję nowych historii do opowiedzenia. Jako dziennikarz sportowy, z równym zamiłowaniem relacjonuję zmagania piłkarzy, tenisistów czy koszykarzy. Moja pasja pozwala mi tworzyć różnorodne materiały – od błyskawicznych newsów, przez wnikliwe felietony, po szczere wywiady i emocjonujące relacje. Współpracowałem z takimi redakcjami jak: Polsat Sport, To jest boks, Infosport i Łączynaspasja.