Koszykówka to dynamiczna i emocjonująca dyscyplina sportowa, która z roku na rok zdobywa coraz większą popularność – nie tylko za sprawą oglądalności najważniejszych imprez, ale także przez coraz liczniejszą aktywność wśród dzieci i młodzieży. Niezależnie od tego, czy chcesz zacząć grać rekreacyjnie, dołączyć do szkolnej drużyny, czy po prostu zrozumieć, o co chodzi w meczu oglądanym w telewizji – warto poznać podstawowe zasady gry.
Koszykówka – podstawowe zasady gry
Podstawowym celem gry w koszykówkę jest zdobywanie punktów poprzez wrzucanie piłki do kosza przeciwnika. Każda drużyna broni swojego kosza i stara się trafić do kosza rywali. Po zdobyciu punktów przez rywalki wprowadzenie piłki do gry następuje zza kosza. Zawodnik wprowadzający musi podać ją do swojego kolegi z zespiłu. Zwycięża ta drużyna, która w czasie gry na swoim koncie zgromadziła więcej punktów..
Kosz znajduje się na wysokości 3,05 metra, a linia rzutów za trzy punkty oddalona jest od niego o około 6,75 metra (w NBA – 7,24 m). Boisko ma długość 28 metrów i szerokość 15 metrów (standard FIBA).
W każdym zespole na boisku znajduje się pięciu zawodników. Reszta zawodników znajduje się na ławce rezerwowych – zmian można dokonywać w każdym momencie meczu, gdy piłka znajduje się poza grą.
Podstawowe pozycje zawodników na boisku to:
Rozgrywający (PG) – kieruje grą, rozdziela piłki
Rzucający obrońca (SG) – specjalizuje się w rzutach z dystansu
Niski skrzydłowy (SF) – wszechstronny zawodnik, często grający na obwodzie
Silny skrzydłowy (PF) – odpowiada za walkę pod koszem i zbiórki
Środkowy (C) – zazwyczaj najwyższy zawodnik, grający blisko kosza
Mecz koszykówki w standardzie FIBA jest podzielony na cztery kwarty trwające po 10 minut każda. W przypadku rozgrywek National Basketball Association (NBA) kwarta jest wydłużona do 12 minut. Po każdej kwarcie następuje przerwa, która najdłużej trwa po drugiej kwarcie, w połowie spotkania.
Jeśli po czterech kwartach wynik jest remisowy, sędziowie zarządzają dogrywkę, która trwa 5 minut. Można ich rozgrywać dowolnie dużo, aż wyłoniony zostanie zwycięzca.
W koszykówce punkty zdobywa się za sprawą rzucania piłki do kosza drużyny przeciwnej. Przepisy gry w koszykówkę wyróżniają trzy sposoby zdobywania punktów:
Rzut za 1 punkt – tzw. rzut wolny, wykonywany po faulu, zza linii na wysokości 4,6 metra od kosza
Rzut za 2 punkty – każdy rzut z akcji wykonany z obszaru wewnątrz linii za trzy punkty
Rzut za 3 punkty – jeśli zawodnik odda rzut z dystansu i nie dotyka linii podczas rzutu, zdobywa trzy punkty
Przepisy gry – co wolno, czego nie wolno robić w meczu koszykówki?
Kroki
Zawodnik nie może zrobić więcej niż dwóch kroków bez kozłowania piłki. Jeśli złapie piłkę i nie zacznie jej kozłować przed trzecim krokiem – popełnia błąd kroków. To jeden z najczęstszych błędów w koszykówce.
Podwójne kozłowanie
Zabronione jest ponowne rozpoczęcie kozłowania po jego zakończeniu. Jeśli zawodnik przerwie kozłowanie, musi oddać piłkę – dalsze kozłowanie to błąd.
Aut
Jedną z najważniejszych zasad jest, że gdy piłka wypadnie poza linię boiska, wznawia ją przeciwnik z miejsca, w którym piłka przekroczyła linię.
Czas na rozegranie akcji
Drużyna ma 24 sekundy (w NBA i FIBA) na oddanie rzutu. Jeśli nie odda rzutu w tym czasie – piłka przechodzi do rywala. Dodatkowo:
drużyna ma 8 sekund na przekroczenie połowy boiska,
zawodnik ma 5 sekund na podjęcie decyzji przy wznowieniu gry, jeśli tego nie zrobi, dochodzi do błędu 5 sekund,
Czas w polu 3 sekund
Zawodnik atakującej drużyny nie może przebywać w tzw. polu trzech sekund (pod koszem przeciwnika) dłużej niż 3 sekundy bez przerwy.
Faule i przewinienia
Koszykówka to sport kontaktowy, ale w porównaniu chociażby do piłki nożnej, kontakt fizyczny z zawodnikiem z drużyny przeciwnej jest bardzo ograniczony. W koszykówce nie można popychać, uderzać, ciągnąć za koszulkę oraz blokować zawodnika w nieregulaminowy sposób. Po faulu sędzia przyznaje rzuty wolne (zwane także osobistymi) bądź wznowienie z linii bocznej. Rzut wolny następuje, gdy zawodnik faulowany wykonywał rzut do kosza, bądź, gdy zespół ma na koncie pięć fauli w danej kwarcie.
Każdy zawodnik ma limit fauli – zazwyczaj 5 (FIBA) lub 6 (NBA). Po jego przekroczeniu musi opuścić boisko. Istnieją faule osobiste, faule techniczne oraz niesportowe (za niesportowe zachowanie, faul złośliwy lub agresję).
Zasady gry w koszykówkę – podsumowanie
Podstawowe przepisy gry w koszykówkę w pierwszym kontakcie z tym sportem mogą się wydawać skomplikowane, ale szybko wchodzą w nawyk zawodników, a z każdą kolejną grą stają się bardziej naturalne. Kluczem do ich przyswojenia jest praktyka. Za jej sprawą błędy, jak błąd kroków czy podwójne kozłowanie będą się pojawiać coraz rzadziej, a celne rzuty staną się codziennością.
