Rywalizacja w świecie sportu to prawdziwy wyścig zbrojeń, więc wszyscy robią co tylko jest możliwe, aby osiągać jak najlepsze rezultaty. Każdy detal jest istotny. Dzisiaj idealne wyszkolenie techniczne i doskonała forma fizyczna to za mało. To sprawdza się tylko do pewnego poziomu. Kiedy sportowiec natrafi na przeszkodę, czyli rywala który jest tak samo dobry, albo nawet lepszy, to siła mentalna będzie mieć decydujące znaczenie, jeśli chodzi o to, kto zwycięży. Na tym najwyższym poziomie presja i oczekiwania są zawieszone bardzo wysoko i często bywa tak, że sportowcy nie potrafią sobie z tym poradzić. Dlatego też bardzo wielu z nich korzysta z pomocy psychologa sportowego.
Czym jest psychologia sportu?
Psychologia sportu to dziedzina nauki, której celem jest badanie psychologicznych aspektów związanych ze sportem. Korzysta ona z teorii, zasad i technik psychologicznych, które mają na celu doprowadzenie zawodnika do poprawy wyników sportowych i odpowiedniego samopoczucia psychicznego, jakie mają niebagatelny wpływ na osiągane rezultaty. Stosowanie jej przez zawodników może znacząco pomóc im w poprawie wyników sportowych, radzeniu sobie ze stresem i presją, zwiększeniu motywacji i zaangażowania, budowaniu pewności siebie i wiary we własne możliwości, poprawie koncentracji, rozwijaniu umiejętności mentalnych takich jak wizualizacja oraz lepszej komunikacji i współpracy w drużynie. Wieloletnia praktyka pokazała, że umysł sportowca ma decydujący wpływ w kluczowych momentach i jeśli zawodnik nauczy radzić sobie z presją, to ma większe szanse na sukces.
Trening mentalny na przykładzie piłki nożnej
Psychologia sportu odgrywa niezwykle istotną rolę w świecie futbolu. Ta dyscyplina niesie za sobą olbrzymie wymagania związane z osiąganiem jak najlepszych rezultatów. Często właśnie odpowiednie nastawienie mentalne potrafi odmienić grę drużyny i doprowadzić klub do upragnionego zwycięstwa. Specjalista współpracuje zarówno z całymi drużynami, jak i oddzielnie z trenerami i ich sztabem oraz indywidualnie z piłkarzami. Trzeba pamiętać, że każdy człowiek posiada inną konstrukcję psychologiczną i jeden zawodnik będzie potrzebować regularnych konsultacji, inny tylko okazjonalnie. Indywidualne sesje z zawodnikami polegają na pracy nad konkretnymi aspektami, które sprawiają im największe trudności takie jak na przykład stres przed meczem czy kłopoty z koncentracją. Bardzo korzystne dla osiągania zadowalających rezultatów jest przeprowadzanie treningów mentalnych dla całego zespołu. Ma ono na celu poprawienie spójności drużyny, lepszą jakość porozumiewania się w grupie oraz poznanie i wypracowanie metod, jakie pomogą radzić sobie z presją jako grupa. Praca z psychologiem sportowym jest niezbędna w działaniach szkoleniowców. Poznają oni dzięki temu metody na skuteczną komunikację, formy motywacji oraz opanowanie dynamiki całej grupy. Sport to nie tylko chwile związane z sukcesami, ale jego nieodłączną częścią są porażki. I właśnie wtedy specjalista może pomóc całej drużynie lub pojedynczym graczom w radzeniu sobie z niespełnionymi oczekiwaniami.
Praktyka czyni mistrza
Wiele gwiazd sportu, w tym znani piłkarze mówiło publicznie o tym, że korzysta lub korzystało z usług psychologa sportowego. Wśród nich jest Leo Messi, który potrzebował pomocy w tym, aby zrozumieć dokładnie jak poradzić sobie z presją oraz utrzymać koncentrację przez cały mecz. Harry Kane odbywa regularny trening mentalny, aby mieć lepszą odporność psychiczną. David Beckham przyznał, że nie radził sobie z ogromnym napięciem, jakie było wobec jego osoby oraz oczekiwaniami ze strony opinii publicznej. Jeśli natomiast chodzi o inne dyscypliny sportu, to warto przytoczyć przykłady takich sportowców jak: Michael Phelps (najbardziej utytułowany pływak na Igrzyskach Olimpijskich) walczył z lękiem i depresją, Kobe Bryant, Michael Jordan i Shaquille O’Neal współpracowali z psychologiem sportu George’em Mumfordem, który nauczył ich jak poradzić sobie z presją i ogromnymi oczekiwaniami czy Serena Williams, która słynęła z doskonałego przygotowania mentalnego. W Polsce znane są przykłady pracy Adama Małysza z psychologiem sportu Janem Blecharzem, Igi Świątek z Darią Abramowicz czy Wojciecha Szczęsnego z różnymi specjalistami.
Strategia pracy
Praca psychologa sportowego ze sportowcem opiera się na dostosowaniu odpowiednich metod pracy do tego konkretnego przypadku. Na początku ma miejsce ocena i diagnoza, która jest dokonywana między innymi przez zrobienie wywiadu. Następnie wyznacza się cele, do których zamierza się sportowiec przybliżyć, a docelowo je zrealizować. Wdraża się różne formy treningu umiejętności mentalnych, takich jak na przykład wizualizacja czy trening relaksacyjny. Uczy się, jak zarządzać swoimi emocjami i budować pewność siebie. Jeśli pojawiają się w konflikty w zespole lub też jest obniżony nastrój ze względu na odniesiony uraz lub porażkę sportową, to wdraża się metody, które mają na celu przeciwdziałanie takim stanom. Psycholog dostosowuje dobór odpowiedniej strategii pod indywidualny przypadek.
Popularyzacja
Psychologia sportowa staje się coraz bardziej popularna. Dzieje się tak również ze względu na to, że sami sportowcy wypowiadają się publicznie na temat tego, jak bardzo praca ze specjalistą dobrze wpłynęła na ich siłę mentalną oraz jakie korzyści to im przyniosło. Gdyby taka współpraca nie przyniosła znaczących efektów, to takie nazwiska jak: Messi, Beckham, Jordan czy Phelps nie mówiliby głośno o tym, jak bardzo okazała się przydatna. Wydaje się, że w niedługim czasie psycholog sportowy będzie częścią każdego sztabu trenerskiego podobnie jak masażysta, fizjoterapeuta, czy trenerzy analityczni. Sportowiec silny mentalnie, to materiał na zawodnika światowej klasy.
