Na końcowy sukces w piłce nożnej składa się kilka istotnych elementów. Z pewnością możemy zaliczyć do nich indywidualne umiejętności zawodników, przygotowanie fizyczne, motywację, współpracę na boisku i taktykę. I właśnie ten ostatni element w różnych momentach w historii futbolu odgrywał bardzo istotną, wręcz rewolucyjną rolę w rozwoju całej dyscypliny. Wiele razy w przeszłości bywało tak, że odpowiednia strategia pozwoliła słabszej drużynie zniwelować różnice umiejętności z tym lepszym rywalem. Często przynosiło to odpowiedni skutek, czyli rezultat, jaki był przyjmowany za niespodziankę.
Czym jest taktyka?
Taktyka to zbiór zasad i strategii, które stosuje zespół piłkarski, aby uzyskać przewagę nad przeciwnikiem. Zaliczamy do nich indywidualne zachowania piłkarzy oraz zespołowe schematy gry. Składa się ona z kilku elementów, które są przez nią wykorzystywane. Należą do nich takie aspekty jak: formacja, styl gry, stałe fragmenty i strategia. Coraz częściej stosowaną metodą jest zmiana taktyki w trakcie meczu. Ma to za zadanie utrudnić grę rywalom i wprowadzić w ich poczynania niepewność i niepokój. Niektóre aspekty taktyczne muszą być wytrenowane na boisku, na inne składa się analiza rywali i rozmowa z trenerem. Od tego jakie informacje zostaną przekazane drużynie zależy skuteczność planu obranego na mecz. Istotnym elementem jest również motywacja. Szkoleniowiec może opracować najlepszy plan na spotkanie, ale jeśli jego zawodnicy nie będą odpowiednio nastawieni, to szanse powodzenia w takiej rywalizacji z przeciwnikiem będą nikłe.
Catenaccio – ważny jest blok defensywny
Catenaccio to taktyka oparta na szczelnej defensywie i szybkich kontratakach. Została ona spopularyzowana we Włoszech w latach 60 – tych XX wieku. Była ona często krytykowana ze względu na mało widowiskowy styl drużyny, która ją stosuje, ale charakteryzowała ją duża skuteczność. Do jej najważniejszych elementów należały: pozycja libero – czyli ostatniego obrońcy przed bramkarzem, który asekurował tyły, indywidualne krycie zawodników, głęboko cofnięty cały blok defensywny i ofensywni boczni defensorzy. W latach jej największej popularności stosowały ją głównie drużyny włoskie jak na przykład Inter Mediolan. W różnych momentach swojej historii korzystała z niej również reprezentacja Włoch.
Futbol totalny – ofensywny styl gry
Futbol totalny został wprowadzony w Holandii w latach 70 – tych XX wieku przez Rinusa Michelsa i kontynuowany później przez Johana Cruyffa. Do jego podstawowych założeń wchodziły takie elementy jak: wszechstronność piłkarzy, którzy w zależności od potrzeby potrafili w sposób płynny zmieniać pozycję na boisku, agresja i wysoki odbiór piłki oraz gra kombinacyjna. Była to kolejna rewolucja w futbolu, która w przeciwieństwie do „myśli włoskiej” opierała się na ofensywie. W latach 70 – tych w ten sposób grał między innymi Ajax Amsterdam oraz reprezentacja Holandii.
Tiki-taka: piłkarski majstersztyk
Popularna Tika – taka została spopularyzowana przez Pepa Guardiolę, kiedy prowadził drużynę FC Barcelony. Do jej najważniejszych założeń należą takie elementy jak: krótkie podania i jak najdłuższe utrzymywanie się przy piłce, stosowanie wysokiego pressingu i dążenie do jak najszybszego odbioru piłki, stosowanie gry kombinacyjnej i płynne zmiany pozycji na boisku. Ta taktyka przyniosła wielkie sukcesy reprezentacji Hiszpanii, która w tym czasie zdobyła tytuły Mistrzów Świata i Europy. Korzystała z sukcesami z niej również FC Barcelona zdobywając mistrzostwo Hiszpanii i wygrywając Ligę Mistrzów.
Widowiskowe taktyki piłkarskie: Gegenpressing
Gegenpressing został najbardziej spopularyzowany przez Jürgena Kloppa. Charakteryzuje się on wysoką intensywnością polegającą na wykonaniu natychmiastowego pressingu po stracie piłki, zastosowaniu szybkich ataków, wykorzystywaniu błędów rywali i utrzymywaniu jak największego tempa gry. Ta taktyka zyskała spore grono miłośników w świecie futbolu, ale największe sukcesy święciła, kiedy Jurgen Klopp prowadził drużyny Borussii Dortmund oraz Liverpoolu.
Technologia w świecie piłki
Technologia odgrywa coraz istotniejszą rolę w światowym futbolu. Dzięki niej można dokładnie ocenić działania prowadzonego zespołu. Jest również bardzo pomocna podczas analizy taktycznej. Trenerzy stosują kilka różnych ustawień zespołu na boisku. Do najpopularniejszych z nich należą 4-4-2, 3-5-2 oraz 4-3-3. Coraz częściej wielu graczy na różnych pozycjach zmienia się miejscami. Nie obowiązuje już sztywny podział zespołu na typowych czterech obrońców, którzy pilnują tylko linii defensywnej. Dzisiaj pomocnicy są widoczni we wszystkich strefach, a przykładowo dwóch napastników bardzo często cofa się w stronę własnej bramki. System gry często zmienia się w trakcie trwania spotkania. Dzięki temu sztab szkoleniowy w praktyczny sposób może osiągać zamierzone cele. We współczesnym futbolu wszystko ulega częstym zmianom: para środkowych, obrona, skrzydło itd. Warto przeczytać liczne opracowania o zmieniających się strategiach w futbolu, żeby zrozumieć, że nawet formacje w piłce nożnej nie są stałe. Dochodzi do tego coraz większa ingerencja nowych technologii, która już wkrótce spowoduje to, że kolejne zmiany zostaną wprowadzone bardzo szybko.
