Świat sportu kocha bohaterów sportowych aren, którzy dokonują rzeczy wybitnych. Każdy pobity rekord świata, fenomenalny gol, czy też spektakularny nokaut jest od razu nagłaśniany, a jego autor uwielbiany przez tysiące fanów danej dyscypliny na całym świecie. Dany zawodnik zostaje od razu bohaterem środków masowego przekazu, a niedługo później zawiera szereg umów sponsorskich, które przynoszą mu ogromne zyski. W tym wszystkim bardzo pomijana jest rola sędziów. Są oni przecież niezbędni podczas każdych zawodów sportowych. Trudno jednak znaleźć sytuację, kiedy poświęca się im wiele uwagi chwaląc ich dobry występ. Jeśli natomiast popełnią błędy, to wtedy przedstawiani są mediach jako winni zepsucia sportowego święta. Jak radzą sobie arbitrzy w siatkówce?
Sędzia siatkarski
Od momentu powstania samej dyscypliny, czyli od 1895 roku w Stanach Zjednoczonych zawsze potrzebny był sędzia. Ta rola początkowo był jednak nieformalna i pełniła ją osoba, która była po prostu wybrana przez grających mecz. W momencie kiedy oficjalne przepisy zaczęły się tworzyć, czyli na początku XX wieku potrzeba sformalizowania roli sędziego również wzrosła. Ewolucja zasad gry zbiegła się z istotą roli arbitrów. Rozpoczęto wprowadzać również podział obowiązków w zespole sędziowskim. Pojawił się sędzia główny, odpowiedzialny za najważniejsze decyzje, oraz sędziowie pomocniczy i liniowi. Kiedy dyscyplina się profesjonalizowała, to w tym czasie zaczęto kłaść większy nacisk na poziom sędziowania. Rozpoczęły się wówczas szkolenia oraz przyznawanie specjalnych certyfikatów, jakie miało doprowadzić do odpowiedniej jakości. Obecnie siatkówka jest bardzo szybka, ale arbitrzy mają do pomocy nowe rozwiązania technologiczne, które są bardzo pomocne w ich pracy. Systemy wideo weryfikacji zminimalizowały znacząco ilość błędów.
Zespół sędziowski
W każdym meczu siatkówki za ostateczne decyzje o przyznawaniu punktów odpowiada zespół sędziowski. W jego skład wchodzi sędzia główny, pomocniczy, sędziowie liniowi oraz sekretarz. Sędzia główny ma największą władzę i ostatecznie to od niego zależy, czy dana decyzja została utrzymana, czy też nie. Do jego obowiązków podczas meczu należy sygnalizowanie rozpoczęcia akcji, zakończenia wymiany i popełnionych błędów. Jest umiejscowiony na specjalnym podwyższeniu z boku siatki. Rola sędziego pomocniczego polega na wsparciu arbitra głównego poprzez obserwowanie akcji z przeciwnej strony boiska. Sprawdza on na przykład czy ustawienie siatkarzy jest odpowiednie, kontroluje zmiany i sygnalizuje niektóre błędy takie jak na przykład dotknięcie siatki. Sędziowie liniowi mają za zadanie pokazywanie czy piłka wpadła w boisko, wyszła na aut lub dotknęła antenki. Rola sekretarza to prowadzenie protokołu meczowego, w którym zawarte są wszystkie zmiany, przerwy i kary.
Arbiter i jego obowiązki
Arbitrzy podczas spotkania siatkówki mają do spełnienia szereg obowiązków. Wśród nich do najistotniejszych należy jasna i precyzyjna sygnalizacja poprzez gwizdek i oficjalne gesty. Perfekcyjna znajomość przepisów gry oraz umiejętność ich prawidłowej interpretacji to podstawowa rzecz. Arbitrzy muszą potrafić utrzymać kontrolę nad meczem. Nie mogą być obojętni na niesportowe zachowania oraz powinni utrzymać zasady fair play. Sędziowie muszą niezwykle dobrze komunikować się ze sobą oraz podejmować szybkie decyzje. Muszą również zachować koncentrację i czujność przez cały czas trwania gry. Każdy popełniony błąd rażąco obniży ich ocenę za pracę przy danym spotkaniu.
Mecz w duchu zasad fair play
Stosowanie zasad fair play to istota sportu. Na jej straży często stoją właśnie arbitrzy. To właśnie oni muszą w jednakowy sposób traktować zawodników obu zespołów oraz zapobiegać niesportowym zachowaniom. Sędziowie powinni aktywnie przeciwdziałać próbom oszustwa oraz opóźniania gry. Jeśli kapitan drużyny zwróci się z prośbą do arbitra o wyjaśnienie dlaczego zdecydował się podjąć taką decyzję, a nie inną, to wówczas sędzia główny ma obowiązek wyjaśnić podstawy swojej decyzji. Światowe władze starają się doceniać sportowe postawy, dlatego też wprowadzane są inicjatywy, które obowiązują w niektórych rozgrywkach, a mają one premiować uczciwość i sportową klasę.
Siatkówka i nowe technologie
Nowe technologie zdecydowanie zmieniły oblicze sędziowania i go usprawniły. Najważniejszą z nich jest System Wideoweryfikacji. System Challenge znacząco zmniejsza liczbę błędnych decyzji sędziowskich. Poza tym arbitrzy dysponują elektronicznymi systemami pomiaru czasu, systemami śledzenia piłki, analizą ustawienia zawodników oraz stosują komunikację bezprzewodową. Dzięki nim dyscyplina zyskuje większą dokładność i transparentność przy ogłaszanych decyzjach. Poza tym, jest to ogromne wsparcie pracy dla samych sędziów. Warto w tym miejscu zauważyć, że rola arbitra znacząco się zmieniła, ponieważ kiedyś decydował on na podstawie własnych obserwacji i odczuć, a obecnie działa we współpracy z nowymi technologiami.
