Koszykówka uliczna, która znana jest również jako streetball, to nieformalna odmiana koszykówki, którą uprawia się głównie na nawierzchni asfaltowej lub betonowej na świeżym powietrzu. Powstała w dużych aglomeracjach miejskich w Stanach Zjednoczonych. Zasady gry są zbliżone, ale nie jednakowe z tymi znanymi z parkietów NBA. Istnieją jednak elementy samej gry, które z powodzeniem mogą okazać się skuteczne w zawodowej koszykówce.
Czym jest koszykówka uliczna?
Jak już wspomniano wcześniej sama gra odbywa się na twardej nawierzchni na świeżym powietrzu. Gra nie jest oparta na sztywnych regułach i zasadach. Zwykle również nie ma w niej sędziów. Sporne decyzje są rozstrzygane przez samych zawodników. Często przymyka się oko, jeśli ktoś zrobi jakiś błąd w stylu podwójne kozłowanie lub zbyt duża ilość kroków. Ograniczenia czasowe nie występują zbyt często. Zwykle ustala się limit punktów, jakie należy zdobyć, aby wygrać mecz. Jeśli chodzi o ilość osób, które uczestniczą w danym meczu, to jest ona umowna. Czasami gra się jeden na jeden, innym razem trzech na trzech, a nawet pięciu na pięciu. Najczęściej praktykuje się grę trzech na trzech na jeden kosz. Popularny streetball charakteryzuje się efektownym stylem gry i indywidualnymi akcjami. Najważniejsze jest oczywiście zdobywanie punktów, jednak nie mniej istotny jest styl, w jakim są one zdobywane. W nieformalnej odmianie tej gry często występowały jeszcze dodatkowo słowne zaczepki, które dodawały tylko większy ładunek emocjonalny do gry. Bardzo często gra odbywa się tylko na jeden kosz. Dzięki temu mecze są bardzo dynamiczne. Spora część zawodników NBA zdobywała swoje umiejętności podczas rozgrywek koszykówki ulicznej.
Jak narodziła się ta dyscyplina?
Powstanie koszykówki ulicznej szacuje się na początek lat 60 – tych XX wieku. Jej największy rozkwit miał miejsce w latach 80 – tych i 90 – tych na terenie Stanów Zjednoczonych. Sporo osób grało w nią początkowo na przedmieściach Waszyngtonu i Nowego Jorku. W streetball grali głównie młodzi ludzie z biedniejszych środowisk, których nie było stać na zapisanie się do profesjonalnego klubu. Jedynym miejscem, gdzie te osoby mogły grać były właśnie betonowe place z jednym koszem. Ten sport zyskał sporą popularność ponieważ był łatwo dostępny i nie ograniczał się jeśli chodzi o liczbę zawodników. Nie było potrzeby angażowania sędziego, ani trzymania się sztywnych reguł gry. Zmieniano je w zależności od potrzeby. Streetball stał się ważną częścią kultury miejskiej w USA.
Jakie elementy koszykówki ulicznej występują w jej profesjonalnej odmianie?
Odmiana ulicznej gry w koszykówkę charakteryzuje się dużą improwizacją oraz wysokim poziomem indywidualnych umiejętności. Wszelkie triki z piłką, podania za plecami, między nogami, czy obroty oraz rzuty z każdej pozycji to domena gry ulicznej. Jako, że NBA w dużej mierze stawia na widowiskowość oraz indywidualne popisy swoich gwiazd, dlatego ich styl może sporo czerpać z odmiany ulicznej tej gry. Coraz bardziej wymyślne wsady lub podania bez patrzenia są stosowane w najlepszej lidze na świecie. To właśnie takie akcje są zapamiętywane i odtwarzane miliony razy na całym świecie. Grając w streetball trzeba mieć mocną odporność psychiczną i pewność siebie. Kiedy gra się w pojedynkach jeden na jednego, to trzeba mieć przekonanie o własnej wartości. To częsty element, który jest wykorzystywany również w profesjonalnej grze. Taktyka na ulicy nie odgrywa większego znaczenia, ale już wszechstronność na boisku jak najbardziej. Tam każdy musi potrafić grać w każdym miejscu na boisku.
Którzy zawodnicy inspirowali się grą uliczną?
Wielu zawodników w NBA prezentuje styl, który może być zainspirowany grą na ulicy. Jednym z najlepszych przykładów może być Allen Iverson. Wielka gwiazda NBA słynęła z tego, że świetnie kozłowała, bardzo dobrze grała jeden na jednego i odważnie wchodziła pod kosz. Z kolei Kyrie Irving posiadał fenomenalne umiejętności opanowania piłki. Jego triki, zwody, podania i rzuty z trudnych pozycji, to klasyczne elementy streetballu. Jamal Crawford uwielbiał rzucać z trudnych pozycji. Był też bardzo kreatywny w ataku. Rafer Alston zasłynął z koszykówki ulicznej i przeniósł się do NBA. Myśląc o wpływach z parkietów ulicznych można jeszcze wskazać takich zawodników zawodowych jak: Stephen Curry czy Russell Westbrook. W latach 70 – tych i 80 – tych przykładów byłoby z pewnością jeszcze więcej. Nie zmienia to jednak faktu, że do dzisiaj można zobaczyć istotny wpływ koszykówki ulicznej w zawodowych rozgrywkach.
Kiedy nastąpiła profesjonalizacja?
Profesjonalizacja koszykówki ulicznej jest ściśle związana z standaryzacją koszykówki 3×3 (trzech na trzech), która zyskała status dyscypliny olimpijskiej. Obecnie to sport, który jest ustrukturyzowany ligami oraz rankingami. Międzynarodowa Federacja Koszykówki (FIBA) stworzyła określone reguły gry dla tej dyscypliny. Od tego momentu jasno określone zostały podstawowe zasady gry takie jak: wymiary boiska, liczba graczy, czas gry, system punktacji oraz reguły sędziowania. Powstał system, w którym dostępne są wszystkie wyniki najważniejszych turniejów. Powstały krajowe rozgrywki, imprezy międzynarodowe, a od 2020 roku (w praktyce w 2021 roku) włączono tą dyscyplinę do programu Igrzysk Olimpijskich.
